مسجد، نه فقط نمازخانه
دراين مسجد را درتمام طول روز بسته نمي بينيد. دورتادور داخل مسجد قفسه هاي کتاب از همه موضوعات خودنمايي مي کند. همه آزادند هر کتابي مي خواهند بردارند و به خانه ببرند... اين مسجد با مسجدهاي ديگر تفاوت هاي جدي دارد و نمونه اي از اين مسئله است که مسجد مي تواند و بايد صرفا کارکرد نمازخانه اي نداشته باشد. پاي صحبت امام جماعت اين مسجد مي نشينيم تا بهتر بتوانيم از تجربه هاي ديگر استفاده کنيم.
خدمت به مسجد کار انبياي الهي است و نبايد کار درجه دوم و سوم تلقي شود. خدمت به مسجد براي هر کسي افتخار است، چرا که کسي وارد مسجد مي شود زائر خداست و امتياز خدمت گزاري به زائر خدا بر کسي پوشيده نيست. خدمت گزاري مسجد متعلق به قشر خاصي نيست و هرکسي مي تواند اين کار را انجام دهد.در جامعه ما تعدادي از مساجد به عنوان نمونه و شاخص معرفي مي شود که يک نمونه آن مسجد صنعتگران واقع در ميدان بسيج شهر مشهد است؛ مسجدي که در عين حال که خادم شناخته شده و اسمي ندارد، اما در پاکيزگي زبانزد خاص و عام است و هرکسي که به مسجد مي آيد با خاطره اي خوش آن را ترک و آرزو مي کند نماز ديگري را در اين مسجد اقامه کند.
شايد ذکر اين نکات و ريزه کاري هاي يک مسجد موفق و نمونه بتواند راهگشاي ديگر مساجد و امام جماعت آن ها باشد، چرا که مسجد به امام جماعت آن زنده است . صرفه جويي، نبود آبدارخانه در مسجد، حضور هميشگي و پوياي امام جماعت، وضعيت مناسب بهداشتي وضوخانه و... هر يک مي تواند الگويي براي ديگر مساجد باشد.
مسجد محل راز و نياز با خالق هستي است و بدون ترديد بايد بهترين شرايط اين ارتباط را برقرار کند. امام جماعت اين مسجد که ساده و بي ريا ما را پذيرا مي شود و با حوصله به سوالاتمان پاسخ مي دهد، تمام گوشه و کنار مسجد را نشانمان مي دهد و از ساختار وضوخانه مسجد برايمان مي گويد که شباهت کمتري به ديگر وضوخانه هاي مکان هاي عمومي دارد. نکته جالبي که مي گويد ميزان صرفه جويي در مصرف آب است که در مقايسه آن با سال گذشته کاهش چشم گيري پيدا کرده است.
در بخش ورودي اين مسجد نه چندان بزرگ شيشه معمولي نصب شده است.
بنا به نظر حاج آقاي صرافيان امام جماعت مسجد، مسجدي که وصف آن در قرآن آمده است، بايد از بيرون قابل مشاهده باشد و رهگذران نمازگزاران را در حال رکوع و سجود ببينند.
از ابتداي ورودي مسجد پارچه هاي سفيدي را روي سنگفرش پاکيزه مسجد مي بيني که در واقع هشداري است به نمازگزاران براي توجه به پاکيزگي و نظافت. وي عقيده دارد که مسجد بايد از خانه هاي شخصي خودمان هم تميزتر باشد امري که برخي کمتر به آن توجه مي کنند.مسجد محيط آرامش است و رنگ سفيد هم علاوه بر آرامش باعث شادابي و تاليف قلوب نمازگزاران مي شود. وي در ادامه به پارچه هاي سفيد مفروش در صحن مسجد اشاره مي کند که اگرچه نظافت آن کار پرزحمتي است اما کوچک ترين آلودگي را مشخص مي کند و نمازگزاران هنگام رکوع و سجود توجه بيشتري دارند و کمتر متوجه گل و بوته فرش ها مي شوند.
او به فرش ها و زيلوهايي که در قديم براي مساجد استفاده مي شد، اشاره مي کند که در آن نقش و نگارها کمتر بوده است. اين از مهم ترين نکاتي است که متاسفانه امروزه کمتر در مساجد ما مورد توجه قرار مي گيرد. از محراب و کاشي کاري آن گرفته تا در و ديوار و لوسترهاي مختلفي که به کار مي رود، همه به نوعي مسجد را از سادگي و پيراستگي خارج کرده است.
وي در ادامه مي افزايد: ما به دنبال تزئين مسجد نيستيم بلکه به دنبال پاکيزگي و سادگي آن مي باشيم و به همين منظور پارچه ها، سجاده ها و کيسه ها و کيسه هاي کفش و....هفتگي و به صورت خودجوش توسط نمازگزاران و خادمان مسجد نظافت مي شود. حتي مهرهاي نماز نيز توسط افراد به شيوه خاص نظافت مي شود تا کوچک ترين آلودگي در مسجد ديده نشود.
در اين مسجد نماز مغرب و عشاء در سه نوبت اقامه مي شود و حتي اگر نوبت ديگري هم نماز اقامه شود، باز نمازگزاران ديگري حضور خواهند يافت. در طبقه پايين مسجد طلاب به همراه امام جماعت پاسخ گوي مراجعان هستند و تنها چند ساعت محدود از روز را به کارهاي شخصي خود اختصاص مي دهند.
در طبقات مسجد چه در قسمت آقايان و چه بانوان سر تا سر قفسه هاي کتاب با موضوعات مختلف قرار گرفته است که بدون هيچ ممانعتي در اختيار نمازگزاران قرار مي گيرد. با وجود نبود امکانات پيشرفته کتابداري، طبق گفته امام جماعت مسجد ورودي کتابخانه بيشتر از خروجي کتاب هايي است که باز گردانده نمي شود و اين امر باعث تشويق افراد زيادي به وقف کتاب در مسجد صنعتگران شده است.
ويژگي مهم اين مسجد برگزاري مستمر حلقه هاي بحث بعد از نماز مغرب و عشاست؛ طلبه هاي حاضر در مسجد براي رسيدگي به وضعيت تحصيلي دانش آموزان و کلاس تهذيب نفس حلقه هاي گفت و گو تشکيل مي دهند و در روزهاي تعطيل در قالب اردوهاي کوهنوردي به تفريح و گشت و گذار مي پردازند.
حاج آقاي صرافيان با اشاره به اين که مسجد مکان خودسازي است به آيه اي از قرآن اشاره مي کند که مي فرمايد: فيه رجال يحبون ان يتطهرون ...کساني که دوست دارند خود را بسازند در اين راستا مسجد مکان و پايگاهي براي انسان سازي است و بايد تمام ملزومات و نگاه مديران در راستاي اين مقصود و سير انسان سازي باشد و اين يعني توجه به تمام نيازهاي مادي و معنوي انسان و به خصوص جوانان که بايد در مسجد براي تمام اين امور برنامه ريزي کرد.
وي مي گويد: علت جاذبه نداشتن مسجد براي برخي از جوانان به اين دليل است که برخي مساجد ما مسجد نيست، رستوران يا مهمانخانه است يا شرکت خصوصي که تنها نام مسجد دارد.در همين راستا ما در مسجد صنعتگران آبدارخانه نداريم و معتقديم غذاي روح مردم همانند غذا و خوراک جسمي و البته مهم تر از آن است. مسجد مکاني است که بايد به مردم خوراک روح داد و همان طور که مي بينيد در مسجد امکانات ورزشي و يا نرم افزاري که به عقيده برخي باعث جذب جوانان به مسجد مي شود وجود ندارد. تنها کتاب است و در و ديوار ساده و خدمت بي ريا و صادقانه.
رئيس هيئت امناي مسجد صنعتگران در ادامه نيز مي گويد: ما در مسجد مراسم عزاداري مرسوم نداريم و تنها مجالس ذکر و يادآوري که عزاداري به معناي واقعي است برگزار مي شود. جوانان نيز به خصوص قشر دانشجو حضور فعال دارند. دليل ديگري که مي توان براي کم جاذبه بودن مساجد مطرح کرد، حضور نيافتن امام جماعت است. در بسياري از موارد ما امام جماعت نداريم بلکه او تابع جمعي از جماعت است يعني از يک سري افراد خاص حرف شنوي دارد و به نظر ديگران کاري ندارد. امام جماعت بايد در همه امور جلودار باشد و در هر کاري که فضيلت مي داند پيش قدم باشد. وي از حضور ۶ ساله خود در مسجد صنعتگران ياد مي کند، که طي اين مدت چند دوره در خصوص ترجمه قرآن و صحيفه سجاديه و نهج البلاغه کار شده است.
او معتقد است: اگر امام جماعت در مسجد معارف قرآن و اهل بيت (ع) را ترويج کند، مسجد به اندازه کافي جاذبه خواهد داشت زيرا ما معتقديم که کلمات اهل بيت(ع) جاذبه کافي براي روح و جان انسان ها دارد.
پيام کتاب ها در کتابخانه مسجد نيز همين است و به مردم مي گويد اهل بصيرت باشيد بينديشيد و اين پيام در قالب کتاب به مردم منتقل مي شود و ما نيز سعي کرده ايم در گفتار و رفتار خود چنين باشيم.
وقتي از وي درباره کارکردهاي مسجد مي پرسيم، او مي گويد: مسجد بايد معرفت خيز و بصيرت ساز باشد و به نيازمندي مردم نيز توجه داشته باشد.وقتي ما معارف اسلام را در مساجد ترويج مي کنيم، بايد از اکرام يتيم، رسيدگي به محرومان، اشتغال زايي و... سخن بگوييم. وقتي اين موضوعات مطرح مي شود بايد خود نيز به آن عمل کنيم. چگونه مي توان درباره رسيدگي به امور مساکين سخن بگوييم، اما وقتي مستمندي به مسجد مراجعه مي کند او را برانيم.
ما در مسجد با شيوه هاي خاص درباره وضعيت زندگي افراد تحقيق مي کنيم، فرد مطمئني که مامور به انجام کار شده است، گزارش بررسي خود را مي دهد و با همت خيران و نمازگزاران مشکل يک فرد و حتي يک خانواده را برطرف مي کنيم و کمتر به ياد دارم که مشکلي مطرح شده باشد و راه حلي پيدا نکرده باشيم.
حتي در مواردي با مخارج شخصي نمازگزاران به فرد معتادي که مخارج ترک اعتيادش را نداشت کمک شد تا علاوه بر ترک اعتياد بتواند کاري دست و پا کند و امروز زندگي او و خانواده اش قابل مقايسه با قبل نيست. وي از حضور دانشجويان در مسجد صنعتگران مي گويد و اين که گروه هاي دانشجويي که پاي بندي به ولايت را سرلوحه کار قرار داده اند، پايگاهي در مسجد صنعتگران دارند و کارهاي فرهنگي خوبي نيز انجام داده اند (گروه دانشجويي مجمع مطالبه که درباره دفاع از ولايت مصاحبه ۴۵ نفر از صاحب نظران و کارشناسان را گردآوري و تحت عنوان «اين العمار» تنظيم کرده اند)
مسائل و شبهات سياسي، اخلاقي و اعتقادي نيز در مسجد مطرح و در ميان اقشار مختلف مردم به بحث گذاشته مي شود.
در انتخابات نيز تريبون مسجد در اختيار مردم قرار مي گرفت تا هر کسي نظر موافق يا مخالف خود را بيان کند و در مجموع بدون اين که کسي نظري را تاييد و يا رد کند مردم به نتيجه گيري مي رسيدند. وي به تاريخچه دشمني با اين پايگاه ديني و مردمي اشاره مي کند و اين که اگر دشمنان دستشان برسد، مساجد را نابود مي کنند. وي مي گويد: در شرايطي که مساجد ما به طور ميانگين تنها ۱۰ درصد کارکرد خود را دارند دشمنان چنين با آن مخالفت و دشمني مي کنند؛ واي به روزي که مسجد با تمام ظرفيت و توان خود کارآيي داشته باشد.
وقتي نظر وي را درباره مشهد به عنوان پايتخت معنوي جهان اسلام و به عنوان پايگاهي براي برنامه ريزي مسجد جويا مي شويم، او با بيان اين که اين کار ملزومات خودش را مي طلبد، به اين نکته اشاره مي کند که بايد مديران مساجد تربيت کنيم تا بتوانند از ظرفيت هاي بالقوه، استفاده کامل کنند.
منبع:روزنامه خراسان
© کپی رایت توسط : پايگاه اطلاع رساني نوقاب (کلیه حقوق مادی و معنوی مربوط و متعلق به این سایت است.)
برداشت مطالب فقط با اجازه کتبی و ذکر منبع امکان پذیر است .
